چین چگونه محدودیتهای تراشه آمریکا را دور میزند؟
آمریکا سالهاست با محدود کردن صادرات تراشههای پیشرفته دسترسی چین به فناوری هوش مصنوعی را دشوار کرده است، اما گزارش اکونومیست نشان میدهد پکن از مسیرهای متعددی برای عبور از این محدودیتها استفاده کرده است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از عصر ایران، آمریکا سالهاست تلاش میکند با محدود کردن صادرات تراشههای پیشرفته، دسترسی چین به فناوری هوش مصنوعی را دشوار کند. اما گزارش اکونومیست نشان میدهد پکن از مسیرهای مختلفی، از قاچاق و شرکتهای واسطه گرفته تا اجاره ظرفیت پردازشی و جذب مهندسان خارجی، راههایی برای عبور از این محدودیتها پیدا کرده است.
قاچاق و شرکتهای واسطه
یکی از مهمترین مسیرها، استفاده از شرکتهای واسطه در جنوب شرق آسیاست. تراشههایی که فروش مستقیم آنها به چین ممنوع شده، ابتدا به کشورهایی مانند مالزی و سنگاپور میروند و سپس بخشی از آنها سر از چین درمیآورند. برآورد مؤسسه سمی آنالیز نشان میدهد حدود یکونیم گیگاوات ظرفیت پردازشی، معادل نزدیک به یک میلیون تراشه پیشرفته انویدیا، از این مسیرها به چین منتقل شده است. بر اساس ارزیابی مؤسسه آی اف پی، تراشههای قاچاقشده حدود ۲۲ درصد ظرفیت مراکز داده هوش مصنوعی چین را تشکیل میدهند.
این انتقال همیشه هم پیچیده نیست. در یکی از پروندههایی که وزارت دادگستری آمریکا مطرح کرده، سه نفر متهم شدهاند که بین سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ میلیاردها دلار تجهیزات هوش مصنوعی را از طریق یک شرکت صوری در جنوب شرق آسیا به چین منتقل کردهاند. آنها برای پنهان کردن مقصد نهایی، بستهبندی تجهیزات را تغییر میدادند. متهمان این اتهامها را رد کردهاند. در پروندهای دیگر نیز گزارش شده بود دانشجویی با دریافت ۶۰۰ دلار، تراشههای انویدیا را در چمدان از مرز عبور داده است.
اجاره ظرفیت پردازشی خارج از چین
مسیر دیگر، استفاده از ظرفیت پردازشی خارج از چین است. شرکتهای چینی میتوانند به جای خرید تراشههای ممنوعه، توان محاسباتی مراکز داده در کشورهای دیگر را اجاره کنند. برآورد آی اف پی نشان میدهد حدود یکچهارم ظرفیت پردازشی مورد استفاده چین از این طریق تأمین میشود. در همین حال، بخشی از مراکز داده از سنگاپور به مالزی منتقل شدهاند؛ کشوری که طی پنج سال گذشته ظرفیت مراکز داده آن حدود صد برابر شده است. این روند نگرانیهایی را در واشنگتن ایجاد کرده و دولت آمریکا در تازهترین مقررات خود، دسترسی از راه دور چین به توان پردازشی پیشرفته را نیز هدف گرفته است.
چین حتی برای دور زدن محدودیتها به سراغ تغییر شکل زنجیره تأمین رفته است. پس از ممنوعیت صادرات حافظههای پهنایباند بالا یا اچ بی ام در سال ۲۰۲۴، گزارشهایی منتشر شد که نشان میداد شرکت هواوی پیش از اجرای محدودیتها ذخایر بزرگی از این قطعات جمعآوری کرده است. همچنین گفته میشود برخی شرکتها حافظههای پیشرفته را به تراشههایی با مشخصات قدیمیتر متصل میکنند تا از آستانههای تعیینشده برای صادرات عبور کنند و سپس قطعات را در داخل چین از یکدیگر جدا میکنند.
جذب مهندسان و انتقال دانش
اما رقابت فناوری فقط بر سر تراشه و تجهیزات نیست؛ نیروی انسانی نیز به میدان مهمی تبدیل شده است. چین از سالها قبل برای جذب مهندسان تایوانی تلاش کرده و با پیشنهاد حقوق و مزایایی دو تا سه برابر بیشتر، متخصصان صنعت نیمهرسانا را به سرزمین اصلی کشانده است. برآوردها نشان میدهد تا سال ۲۰۱۹ حدود سه هزار مهندس تایوانی، نزدیک به ۱۰ درصد نیروی کار این صنعت در جزیره، در چین مشغول فعالیت بودند.
در سالهای اخیر، این جذب نیرو شکل پنهانتری پیدا کرده است. برخی شرکتهای چینی با استفاده از شرکتهای واسطه و پوششی در تایوان، مهندسان را استخدام میکنند و از آنها میخواهند همکاران سابق خود را نیز به همکاری دعوت کنند. در مواردی، گروههای کامل تحقیق و توسعه یک شرکت را ترک کردهاند. تایوان از سال ۲۰۲۰ تاکنون ۱۶۶ مورد فعالیت غیرقانونی شرکتهای چینی برای جذب نیرو یا راهاندازی کسبوکار را بررسی کرده است.
انتقال دانش فنی از طریق مهندسان باسابقه میتواند به اندازه قاچاق تجهیزات برای چین ارزشمند باشد. در یکی از پروندههای مهم، یک مهندس باسابقه سامسونگ به شرکت چینی سی ایکس ام تی پیوست و متهم شد دستورالعملهای تولید حافظه را در اختیار این شرکت قرار داده است. دادستانها گفتند بخشی از اطلاعات فنی را برای دور زدن سامانههای نظارتی، صدها مرحله بهصورت دستی ثبت کرده بود. سی ایکس ام تی در سال ۲۰۱۹ به تولید انبوه حافظه DRAM رسید و این مهندس در آوریل به هفت سال زندان محکوم شد.
وابستگی به تجهیزات پیشرفته و پیشرفت داخلی
با وجود همه این تلاشها، چین هنوز در تولید برخی تجهیزات کلیدی فاصله زیادی با غرب دارد. ماشینهای لیتوگرافی فرابنفش شدید که برای ساخت پیشرفتهترین تراشهها ضروریاند، تنها توسط شرکت هلندی ای اس ام ال تولید میشوند و آمریکا از سال ۲۰۱۹ مانع فروش آنها به چین شده است. گزارشها از ساخت نمونه اولیه چنین دستگاهی در چین با کمک مهندسان سابق ای اس ام ال حکایت دارند، اما تحلیلگران معتقدند دستیابی به تولید صنعتی قابل اتکا ممکن است ۱۰ تا ۱۵ سال زمان ببرد.
با این حال، چین در بخشهای دیگر پیشرفت کرده است. سهم تجهیزات ساخت تراشه داخلی این کشور از کمتر از ۱۰ درصد در سال ۲۰۲۱ به بیش از ۲۵ درصد در سال ۲۰۲۶ رسیده است. کارخانههای چینی همچنین با استفاده از دستگاههای قدیمیتر لیتوگرافی میتوانند تراشههای هفتنانومتری و حتی اندکی پیشرفتهتر تولید کنند؛ هرچند این روش هزینه و میزان خطای بیشتری دارد.
سیاست آمریکا نیز در این سالها یکدست نبوده است. دولت جو بایدن محدودیتها را تشدید کرد، اما دولت دونالد ترامپ در برخی موارد مسیر متفاوتی در پیش گرفت؛ از جمله با صدور مجوز فروش بعضی تراشههای انویدیا به چین. همین نوسانها، همراه با دشواری نظارت بر زنجیره پیچیده تأمین، اجرای کامل محدودیتها را دشوارتر کرده است.
کنترل صادرات بهتنهایی نمیتواند جلوی پیشرفت چین را بگیرد. محدودیتها حتی پکن را به سرمایهگذاری بیشتر برای خودکفایی در صنعت تراشه سوق دادهاند. اگرچه چین هنوز در تولید پیشرفتهترین تجهیزات به آمریکا و متحدانش وابسته است، اما میدان اصلی رقابت دیگر فقط در کارخانههای سیلیکونولی نیست؛ تایوان، جایی که بخش مهمی از دانش و نیروی انسانی صنعت تراشه جهان متمرکز شده، میتواند به یکی از مهمترین خطوط مقدم این رقابت تبدیل شود.
منبع: www.asriran.com

بازداشت «ال چاپو ایسیدرو» رهبر کارتل مواد مخدر مکزیک




