جنگ و مذاکره؛ افت ۲۳٪ و جهش ۵۵٪ قیمت مسکن
ردیابی قیمت مسکن در ۹ ماه گذشته نشان میدهد در ۴۰ روز جنگ متوسط قیمت پیشنهادی آپارتمان در تهران ۲۳ درصد کاهش یافت و در مسیر «آتشبس تا تفاهم» ۵۵ درصد جهش کرد.

به گزارش تبریز فوری به نقل از دنیای اقتصاد، ردیابی رفتار قیمت مسکن در ۹ ماه گذشته از شروع جنگ ۴۰ روزه، به دلیل بروز تقریبا هر نوع اتفاق قابل تصور در معادلات رابطه ایران و آمریکا طی این مدت، میتواند تحولات آتی بازار ملک را برحسب رخدادهای سیاسی-نظامی احتمالی قابل پیشبینی یا برآورد کند. تا امروز، درست ۲۶۶ روز از شروع جنگ دوم آمریکا و رژیم صهیونیستی در ۹ اسفند سال گذشته، موسوم به جنگ ۴۰ روزه، میگذرد و بعد از فراز و فرود شدید سطح تنش نظامی و تحرکات دیپلماتیک طی این مدت، هنوز هم چشمانداز تقابل یا رابطه بین ایران و آمریکا مشخص نیست؛ «فاکتور جنگ» تقریبا مهمترین عنصر تاثیرگذار بر حرکات بازیگران و متغیرهای بازار مسکن است. با این حال، برداشتهایی که پیش از شروع جنگ ۴۰ روزه و حتی قبل از جنگ ۱۲ روزه درباره نحوه تاثیرگذاری آنها بر بازار مسکن وجود داشت، عینا اتفاق نیفتاد.
برداشتها با استناد به الگوی تنشهای نظامی در کشورهای مختلف و همچنین جنگ تحمیلی ۸ ساله علیه ایران، این بود که «حمله هوایی دشمن به کشور» میتواند تا مدتها بازار ملک را در فاز «کاهش قیمت یا عدم افزایش قیمت» توأم با «توقف سرمایهگذاری ملکی» قرار دهد. اما در طول و پس از جنگ ۴۰ روزه، هم قیمت و هم رفتار خریداران مسکن «نوسان شدید» را تجربه کرد. این الگوی متفاوت واکنش بازار مسکن به جنگ در ایران را میتوان از یکسو ناشی از «شکل متفاوت جنگ و حملات که محاصره دریایی یکی از مصادیق آن است» و از سوی دیگر «شرایط خاص اقتصاد ایران و تصمیمات اقتصادی مرتبط با بازارهای دارایی» دانست. در این مقاله، الگوی رفتار روزانه بازار مسکن طی ۹ ماه اسمی، اسفند پارسال تا اواخر آبان امسال، با قطبنمای جنگی مورد بررسی قرار گرفته است. به گزارش دنیای اقتصاد، یکی از ابهامات فعالان بازار مسکن درباره آینده، چگونگی واکنش قیمتها به «جنگ سوم» است؛ اینکه اگر ایران و آمریکا وارد یک دوره حملات نظامی شبیه جنگهای ۱۲ روزه یا ۴۰ روزه شوند «فاز بازار مسکن چگونه خواهد بود؟» پاسخ این پرسش را با فرض تکرار الگوهای اخیر در تصمیمات داخلی همچون قطع اینترنت و توقف فعالیت بورس و همچنین تکرار شاخصههای حملات قبلی در حملات احتمالی جدید میتوان از روی «تایملاین» بازار مسکن ارائه کرد.
افت ۲۳ درصدی در ۴۰ روز جنگ
در فاصله ۹ اسفند سال گذشته تا ۱۹ فروردین امسال که جنگ دوم شروع و آتشبس برقرار شد، متوسط «قیمت پیشنهادی» آپارتمان در بازار مسکن تهران ۲۳ درصد کاهش پیدا کرد.
این افت قیمت به ۲ دلیل رخ داد؛ دلیل اول، اختلال یا تعطیلی سامانههای مختلف مورد نیاز برای نقل و انتقالات ملکی بود که به خاطر تعطیلی خیلی فعالیتها، ادارات و کسبوکارهای صنفی به وجود آمد. در این شرایط حتی اگر فردی قصد فروش اضطراری ملک خود یا قصد قطعی خرید واحد مسکونی داشت، عملا امکان آن در خیلی از روزهای جنگ فراهم نبود. دلیل دوم نیز مطابق آنچه یک اقتصاددان، دکتر محمدرضا فرزانگان، آن را «مکث داوطلبانه» تقاضای مسکن توصیف میکند، «پرهیز افراد از انجام تصمیمات بزرگ اقتصادی در شرایط نااطمینانی روزهای جنگ» بود. در نتیجه، طی بیش از یک ماهی که جنگ در جریان بود، رکود قبلی معاملات مسکن عمیقتر شد و چون منشأ رکود عمدتا نبود تقاضای خرید سرمایهای بود، سطح قیمت به شکل طبیعی روند کاهش را طی کرد. این الگو میگوید چنانچه حملات نظامی از سر گرفته شود و شرایط آن شبیه جنگ اخیر باشد، احتمالا روند افزایش قیمت اسمی بار دیگر متوقف میشود و شیب رشد منفی خواهد شد.
از آتشبس تا تفاهم: جهش ۵۵ درصدی
۱۹ فروردین امسال، جنگ ۴۰ روزه با اعلام «آتشبس» خاتمه موقتی پیدا کرد و چون همزمان، تلاشهای پاکستان برای دستیابی ۲ طرف جنگ به «توافق نهایی» در جریان بود، از آن روز به بعد سطح «ابهامات نسبت به آینده جنگ و نگرانیها درباره نقص قریبالوقوع آتشبس» رو به کاهش گذاشت. اثر این وضعیت در بازار مسکن را میتوان در قالب «شرایط برزخ سیاسی» تشریح کرد. مسیر آتشبس تا اعلام قطعی تفاهم ایران و آمریکا در ۲۵ خرداد که ۴ روز بعد به امضای الکترونیک تفاهمنامه منجر شد، دورهای بود که سرمایهگذاران ریسک حضور در بازار ملک را نسبتا کمتر از بازارهای موازی میدانستند چرا که هر آن «پایان قطعی تنشها» میتوانست به کاهش قیمت داراییهایی همچون دلار یا سکه و باعث زیان سرمایهگذاران شود. در نتیجه، طی آن حدود ۲ ماه، تقاضای خرید ملک افزایش محسوس پیدا کرد. از طرف دیگر، تعطیلی بازار سرمایه تا ۲۹ اردیبهشت، بر روند رشد تقاضای خرید سرمایهای مسکن اثر مثبت گذاشت.
همچنین شروع محاصره دریایی از اواخر فروردین نیز به علت آنکه از محل کاهش فعالیتهای تجاری و تقاضای ارزی بر مبادلات بازار دلار و سطح قیمت آن تاثیر کاهشی داشت، نیروی بیشتری برای به بازار ملک بر حجم تقاضا وارد شد. در نتیجه طی حدود ۲ ماهی که وضعیت جنگی ایران و آمریکا از «آتشبس به تفاهم» انجامید، رشد نسبی تقاضا و معاملات خرید مسکن باعث جهش ۵۵ درصدی قیمت شد. بازار مسکن، خیلی پیشتر، یعنی سالهایی که ریسک سیاسی از جنس «فراز و فرود برجام» بود، با چنین تجربهای از دوره برزخ روبهرو بود به طوری که هر زمان مذاکرات برجامی آغاز و مسیر به سمت «توافق» بود، خروج از بازارهای دارایی موازی مسکن و حرکت به این سمت باعث صعود رشد قیمت ملک با ارتفاع بیشتر از دیگر بازارها میشد. رشد ۵۵ درصدی قیمت مسکن در ۲ ماه «آتشبس تا تفاهم» را اگر با رشد یکساله قیمت مسکن در سالهای اخیر مقایسه کنیم، ابعاد این جهش قابل درک میشود؛ در کل سال ۱۴۰۴، میانگین «قیمت پیشنهادی» مسکن در تهران ۵۰ درصد افزایش پیدا کرده بود.
«غروب تفاهم» و رشد ۳۸ درصدی
تفاهم الکترونیکی ایران و آمریکا برای «پایان دادن به جنگ» و حرکت به سمت پایان قطعی تخاصم و تنش با هدف دستیابی به «توافق نهایی» یا صلح، در روزهای پایانی خرداد امسال منعقد و امضا شد؛ اما بلافاصله این اتفاق با دستاندازهایی در مسیر پیشرفتهای فنی تا «توافق» روبهرو شد. اما و اگرهای طرف آمریکایی در مذاکرات فنی و شروط ایران برای توافق، در کنار حملات پراکنده اما ادامهدار به جنوب، بار دیگر شدت «نااطمینانی و ریسکهای سیاسی» را افزایش داد. در نتیجه طی ماههای تیر و مرداد، بازارهای موازی مسکن مقصد عمده سرمایهگذاران برای حفظ ارزش داراییشان برابر تورم قرار گرفت و در ماههای بعد، یعنی شهریور و مهر به خاطر جاماندگی بازدهی مسکن از روند رشد قیمتها، رفتوآمدها به مقصد خرید ملک از بازارهای دیگر در جریان بود. در روزهای گذشته از آبان نیز چند اتفاق از جمله اعلام نتایج انتخابات رژیم صهیونیستی و آمریکا و همچنین نامه ونس، معاون ترامپ به دبیر شورای عالی امنیت ملی و سپس روزهای منتهی به نشست سه جانبه آمریکا، روسیه و چین در شهر «شنزن»، باعث تشدید نوسان «قیمت پیشنهادی» مسکن شد.
این اتفاقات سیاسی چون که همجهت با هم نبودند، در مقاطعی از ماه گذشته جهت قیمت فروشندههای ملک را به سمت افزایش یا کاهش حرکت دادند. هرچند همچنان جاماندگی چندماهه قیمت مسکن از قیمت دلار، یک پارامتر موثر بر نبض معاملات خرید آپارتمان در تهران بوده است. طی ۵ ماهی که از «تفاهم» میگذرد، عملا نه تنها این رخداد سیاسی پیشرفت چشمگیری نداشت که شاید بتوان از نگاه فعالان بازار مسکن این دوره را به «غروب تفاهم» تعبیر کرد و به همین خاطر، نااطمینانی به آینده وضعیت سیاسی و اقتصادی باعث افزایش نسبی خریدهای سرمایهای از جمله ملک شد و این به رشد ۳۸ درصدی قیمت پیشنهادی مسکن در تهران انجامید.
مقایسه روند رشد قیمت مسکن در دوره «آتشبس تا تفاهم» و «تفاهم تا غروب کامل تفاهم» نشان میدهد، بازار ملک در ۲ ماهی که خبرهای مثبت از پایان قطعی جنگ بود شاهد رشد بیشتر قیمت ملک نسبت به ۵ ماه بعد از آن شد. در مقطع دوم، یعنی ۵ ماه اخیر «تشدید ریسک جنگ» نقدینگی را به سمت بازارهای زودنقدشونده برد و همین بر نرخ تورم ملک اثر کاهنده داشت. با این دستفرمان بازار مسکن در ۹ ماهی که از شروع جنگ ۴۰ روزه میگذرد، میتوان یک برآوردی از آینده داشت. در عین حال، طی این مدت، یک اتفاق سیاسی در این معادله رخ نداد و آن، «توافق نهایی» بود. طبق پیشبینی صاحبنظران اقتصاد مسکن، توافق قطعی و نهایی بین ایران و آمریکا، باعث صعود نسبی بازدهی مسکن در مقایسه با دیگر بازارها خواهد شد. هر چند در میانمدت و بلندمدت، «ثبات قیمت» و «احیای تدریجی رونق بازار» در انتظار آن خواهد بود.
منبع: donya-e-eqtesad.com

نگرانی از چندنرخی شدن نان و اجرای آزمایشی طرح فروش کیلویی





