جزئیات طرح مدیریت خرید نان در سه استان و مقابله با سوءاستفاده
طرح «مدیریت خرید نان» بهصورت آزمایشی در استانهای مرکزی، خوزستان و زنجان اجرا شد؛ طرحی که مسئولان میگویند محدودیتی برای مصرف متعارف خانوارها ندارد و هدف آن جلوگیری از انحراف آرد یارانهای است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، موضوع اجرای آزمایشی طرح «مدیریت خرید نان» در سه استان مرکزی، خوزستان و زنجان به دلیل آغاز بدون اطلاعرسانی عمومی و توجیه نانوایان و مردم با واکنشها و حاشیههایی همراه شد.
به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، در این میان برخی رسانههای معاند و ذینفعان اتلاف منابع آرد و نان یارانهای با فضاسازی رسانهای تلاش کردند القا کنند که دولت قصد جیرهبندی نان را دارد، در حالی که بر اساس توضیحات ارائهشده، این طرح هیچ محدودیتی برای خرید متعارف نان ایجاد نمیکند و هدف اصلی آن جلوگیری از سوءاستفادهها و ساماندهی توزیع آرد یارانهای است.
اجرای آزمایشی و جزئیات سقف خرید
طرح «مدیریت خرید نان» وزارت کشور، بدون ابلاغ عمومی و بدون توجیه نانوایان و شهروندان، روی کارتخوانهای نانواییها در استانهای مرکزی، خوزستان و زنجان فعال شد. براساس جزئیات اعلامشده، سهمیه ماهانه هر فرد حدود ۸ کیلوگرم آرد با نرخ یارانهای ۲ هزار و ۳۰۰ تومان تعیین شده است. اگر خرید از این سقف فراتر رود، نان با نرخ آزاد ۱۲ هزار و ۶۵۰ تومان محاسبه میشود؛ یعنی بیش از پنج برابر نرخ یارانهای. مبنای محاسبه سرپرست خانوار است و مجموع خرید اعضا در سقف خانوار لحاظ میشود. مسئولان تأکید دارند که این طرح محدودیتی برای مصرف روزانه خانوارهای عادی ایجاد نمیکند و هدف آن خریدهای حجیم و تجاری است. رسانهها از این طرح به عنوان «سهمیهبندی پنهانی» یاد کردند، در حالی که مسئولان استانی در ابتدا هرگونه سهمیهبندی را تکذیب میکردند.
الگوهای خرید غیرمتعارف و آمار مصرف
بررسی دادههای سامانه هوشمندسازی آرد و نان (نائینو) و تطبیق آن با اطلاعات خانوار در سامانه رفاه ایرانیان نشان میدهد در کنار مصرف متعارف مردم، الگوهایی از خریدهای بسیار بالا وجود دارد که با نیاز معمول خانوار تناسب ندارد. گروه محدودی از افراد بهتنهایی حدود ۱۵ درصد از کل آرد یارانهای کشور را مصرف میکنند. میانگین مصرف ماهانه آرد هر ایرانی به طور متوسط حدود ۸ کیلوگرم، حداقل سرانه ۶ کیلوگرم و حداکثر سرانه ۱۲ کیلوگرم اعلام شده است. این در حالی است که برخی افراد محدود در همین بازه زمانی، نانی معادل بیش از ۱۰۰ کیلوگرم آرد یارانهای خریداری کردهاند. در یکی از استانها یک سودجو در هر ماه حجم نانی معادل ۱۲ هزار و ۴۳۹ کیلوگرم آرد یارانهای دریافت کرده، یعنی بیش از ۱۲ تن آرد در هر ماه که معادل نان ۱۵۰۰ نفر است. در نمونه دیگری، یک سودجو در هر ماه حجم نانی معادل ۱۰ هزار و ۵۱۲ کیلوگرم آرد دریافت کرده است. در یکی از استانها مجموع خریدهای غیرمتعارف به ۹۲۴ تن، معادل ۹ درصد سهمیه ماهانه آرد استان رسیده است. همچنین الگوهایی مشاهده شده که در آنها متخلفین با تعداد بسیار زیادی کارت بانکی اقدام به خرید نان کردهاند؛ از جمله یک مورد با ۱۰۰ کارت بانکی و یک مورد دیگر با ۷۴ کارت بانکی. اقلیت سودجو کمترین میزان نانی که خرید کردهاند معادل ۵۶ کیلوگرم آرد بوده است. بهطور تقریبی، کمتر از یک درصد جمعیت کشور حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن از گندم کشور را دریافت و در چرخه غیرنان نظیر پرورش دام و آبزی و صنعت استفاده میکنند.
مصادیق سوءاستفاده از آرد و نان یارانهای
ماجرای معروف به «سلطان بربری» یکی از نمونههای سوءاستفاده از ارزانی آرد و نان است. دو سال از دستگیری این فرد میگذرد که با خرید حجم غیرمتعارفی از نان بربری توجه اهالی محل را برانگیخته بود. پلیس در تحقیقات متوجه شد این فرد حدود پنج ماه به چنین اقدامی مشغول بوده و دلیل خرید گسترده نان را خشککردن آنها و استفاده برای تغذیه دامها عنوان کرده است. پس از این ماجرا نیز خبرهایی از کشف محمولههای بزرگ نان احتکارشده منتشر شد؛ از کشف ۵ هزار قرص نان بربری در یک واحد مسکونی گرفته تا کشف ۵۲۰ قرص نان لواش و ۱۰۰ قرص نان سنگک تازه در اراک که با هدف خشککردن خریداری شده بود. اینگونه تخلفات از سال ۱۴۰۳ و همزمان با افزایش قیمت نهادههای دامی روند پررنگتری به خود گرفت. از جمله مصادیق گزارششده میتوان به ثبت تراکنشهای غیرواقعی توسط برخی نانوایان متخلف و خارج کردن آرد متناظر از چرخه تولید، خرید نان در حجم بالا و خشککردن برای خوراک دام، استفاده از نان در پرورش طیور و آبزیان و گرانفروشی به شکل سوپرمارکتی اشاره کرد. همچنین جمعآوری آرد و نان در حجم بالا توسط واسطهها و انتقال آن به واحدهای شیرینی و شکلات از نمونههای دیگر عنوان شده است. کمفروشی، گرانفروشی و عرضه آرد خارج از شبکه توزیع از سوی برخی نانوایان نیز از مشکلات این حوزه ذکر شده است.
هدف طرح و نقد شیوه اجرا
اطلاعات رسیده از وزارت کشور، مجری اجرای طرح مدیریت خرید نان، نشان میدهد به هیچ عنوان هدف این اقدام محدود کردن مصرف مردم یا افزایش هزینه تأمین نان خانواده نیست. خانوادهها باید بتوانند نان مورد نیاز خود را مانند گذشته با قیمت حمایتی تهیه کنند. هدف این است که هزینه برای سودجویان بالا برود تا صرفه اقتصادی نداشته باشد؛ بنابراین این سیاست برای تفکیک مصرفکننده واقعی از سودجویان است. دولت مصمم است تمامی مسیرهایی که به رانت، رشوه و فساد منتهی میشود مسدود کند و متولیان صنعت آرد و نان با پایش چندماهه میزان خرید روزانه نان به موارد متعددی از تخلف دست یافتهاند. نقد جدی کارشناسان به شیوه اجرای طرح است و پیشنهاد میشود با اصلاح اطلاعرسانی، اعلام شفاف سقفها و آموزش نانوایان، طرح در استانهای پرجمعیتتر وارد شود. گزارشها حاکی است اجرای پنهانی و بدون اطلاعرسانی و ابهام در مرزهای «مصرف متعارف»، طرحی که میتوانست ابزار مدیریتی کارآمد باشد را به عاملی برای التهاب و بیاعتمادی تبدیل کرده است.
منبع: www.yjc.ir

نخستین پیمان خواهرخواندگی صنعتی کشور میان فارس و یزد امضا شد






